Loài nhện có tên khoa học Taczanowskia waska - Ảnh: SCIENCE DAILY
Trong nửa đầu năm 2026, giới khoa học công bố hàng loạt loài mới, cho thấy thế giới tự nhiên vẫn còn nhiều bí mật nằm dưới mặt lá rừng, trong khe núi đá vôi, dưới đáy biển sâu hay ngay trong ngăn kéo bảo tàng. Nhiều loài mới trong số này gây chú ý vì ngoại hình khác thường, cách tự vệ hiếm gặp hoặc câu chuyện phát hiện rất bất ngờ.
Nhện giả làm nấm ký sinh ở Amazon
Một loài nhện mới tại rừng Amazon của Ecuador khiến các nhà khoa học ban đầu tưởng là xác nhện bị nấm ký sinh. Loài này được đặt tên khoa học Taczanowskia waska, có bề mặt nhợt màu, các cấu trúc dài mọc từ bụng và tư thế bất động dưới mặt lá, trông giống nấm Gibellula thường ký sinh trên nhện.
ScienceDaily dẫn thông tin từ Viện Leibniz về phân tích biến đổi đa dạng sinh học cho hay đây là trường hợp đầu tiên được ghi nhận về một loài nhện bắt chước hình dạng nấm gây bệnh trên nhện.
Phát hiện được công bố trên tạp chí Zootaxa. Loài nhện này được tìm thấy ở hành lang sinh thái Llanganates-Sangay, khu vực nổi tiếng về đa dạng sinh học tại Amazon Ecuador.
Việc ngụy trang bằng cả hình dáng lẫn hành vi có thể giúp nó tránh bị kẻ săn mồi phát hiện, đồng thời rình mồi hiệu quả hơn.
Câu chuyện bắt đầu từ một bài đăng trên nền tảng khoa học đại chúng iNaturalist, khi thứ bị tưởng là nấm sau đó được nhận ra là một con nhện.
Sên biển nhỏ hơn hạt gạo ở Đài Loan
Loài sên biển Thecacera sesama - Ảnh: BBC
Ngoài khơi thành phố Cơ Long, miền bắc Đài Loan, các nhà nghiên cứu xác định một loài sên biển mới có kích thước dưới 3mm, nhỏ hơn cả hạt gạo.
Loài này được đặt tên Thecacera sesama vì cơ thể trong mờ, điểm các đốm đen vàng giống hạt mè.
Theo trang Pensoft, loài sên biển này được mô tả bởi các nhà nghiên cứu từ Đại học Hải dương Đài Loan, Bảo tàng Khoa học tự nhiên và Đại học Giáo dục Đài Bắc.
Điểm thú vị là phát hiện bắt đầu từ một lần lặn giải trí năm 2019 của Ho-Yeung Chan, tác giả chính của nghiên cứu.
Ban đầu, Chan chưa biết đây là loài mới, cho đến khi tham khảo ý kiến một chuyên gia sên biển trên Facebook.
Môi trường biển Cơ Long cũng khiến việc khảo sát khó hơn bình thường khi mùa hè thường có bão, mùa đông có gió mùa và sóng lớn, thời gian lặn thuận lợi chỉ khoảng 4 tháng mỗi năm.
Rắn "hai đầu" ở Quảng Tây
Loài rắn hai đầu Calamaria incredibilis - Ảnh: DISCOVER MAGAZINE
Tại Quảng Tây, Trung Quốc, các nhà khoa học mô tả một loài rắn mới thuộc chi Calamaria, được đặt tên Calamaria incredibilis.
Loài rắn này gây chú ý vì chiếc đuôi ngắn, dày, gần như hình trụ và tù ở cuối, nhìn dễ nhầm với đầu. Khi gặp nguy hiểm, nó có thể cuộn mình hoặc đưa đuôi lên để đánh lừa kẻ săn mồi, tạo cảm giác như có "cái đầu thứ hai".
Theo dữ liệu công bố trên trang Zoosystematics and Evolution, loài rắn này hiện mới được biết đến qua hai mẫu vật ở Quảng Tây, với hai địa điểm cách nhau hơn 500km.
Mẫu chuẩn được thu tại huyện Ninh Minh, thành phố Sùng Tả, gần biên giới Việt Nam, mẫu còn lại ở Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia Hoa Bình, Quế Lâm.
Nhóm tác giả cũng cho rằng do vị trí gần biên giới, loài này có thể xuất hiện ở vùng núi Mẫu Sơn, Lạng Sơn, nhưng hiện chưa có dữ liệu xác nhận.
Thạch sùng mới trong núi đá vôi Sơn La
Thạch sùng Hemiphyllodactylus ziegleri - Ảnh: PENSOFT
Việt Nam cũng góp mặt trong danh sách các phát hiện đáng chú ý của năm 2026 với loài thạch sùng mới Hemiphyllodactylus ziegleri, được ghi nhận tại Khu bảo tồn thiên nhiên Copia, tỉnh Sơn La.
Bài báo trên ZooKeys cho thấy đây là một loài sống trong hệ sinh thái núi đá vôi, thuộc nhóm thạch sùng có kích thước nhỏ và lối sống kín đáo, khiến sự đa dạng của chúng từng bị đánh giá thấp trong thời gian dài.
Loài mới hiện chỉ được biết đến tại khu bảo tồn này, với vùng phân bố ước tính dưới 50km². Khu vực sống của chúng đang chịu áp lực suy giảm sinh cảnh, chủ yếu do làm đường và khai thác gỗ.
Cùng thời điểm, một loài khác cùng chi, Hemiphyllodactylus pakhaensis, cũng được báo cáo từ Sơn La, nâng tổng số loài thuộc nhóm này được biết đến tại Việt Nam lên khoảng 12.
Chim chích lá Tokara ở Nhật
Chích lá Phylloscopus tokaraensis - Ảnh: SCIENCE DAILY
Một con chim nhỏ ở Nhật cũng được xác định là loài mới sau nhiều năm “ẩn mình” dưới danh tính của loài khác.
Loài chim chích lá Tokara, tên khoa học Phylloscopus tokaraensis, có ngoại hình gần như giống chim chích lá Ijima, nhưng phân tích ADN và tiếng hót cho thấy chúng là hai loài riêng biệt.
ScienceDaily cho biết đây là phát hiện loài chim mới đầu tiên tại Nhật Bản sau hơn 40 năm.
Nghiên cứu công bố trên PNAS Nexus cho thấy loài chim mới sống tại quần đảo Tokara, trong khi loài từng bị nhầm với nó gắn với quần đảo Izu.
Trường hợp này là ví dụ điển hình của "đa dạng sinh học ẩn" vì hai loài nhìn gần như giống nhau bằng mắt thường nhưng khác biệt về gene, tiếng hót và vùng phân bố.
Ong ký sinh Attenboroughnculus tau
Ong ký sinh Attenboroughnculus tau - Ảnh: POPULAR SCIENCE
Một loài ong ký sinh nhỏ bé ở Chile được đặt tên Attenboroughnculus tau nhân dịp nhà tự nhiên học David Attenborough tròn 100 tuổi.
Theo Bảo tàng Lịch sử tự nhiên London, loài ong này có nguồn gốc từ vùng hồ Patagonia của Chile, được thu thập từ năm 1984 tại tỉnh Valdivia nhưng nằm trong bộ sưu tập nhiều thập kỷ trước khi được nhận ra là khác biệt.
Điểm đáng chú ý, đây không đơn thuần là một loài mới, mà còn thuộc một chi mới. The Guardian cho biết mẫu vật chỉ dài khoảng 3,5mm, tên loài "tau" xuất phát từ vệt hình chữ T trên bụng.
Tiến sĩ Gavin Broad, người phụ trách nhóm ong tại Bảo tàng Lịch sử tự nhiên London, dẫn dắt nghiên cứu và cho rằng những bộ sưu tập cũ vẫn có thể cất giữ nhiều loài chưa từng được khoa học mô tả.
