'Van' tín dụng đã được nới từ ngày 15-5? - Ảnh: HỮU HẠNH
Một thay đổi nhỏ trong cách tính tỉ lệ cho vay trên huy động (LDR) vừa có hiệu lực từ ngày 15-5 có thể mở thêm dư địa tín dụng cho hệ thống ngân hàng, đặc biệt nhóm quốc doanh.
Tiền Kho bạc quay lại "mở khóa" dư địa tín dụng
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã ban hành Thông tư 08/2026 sửa đổi một số nội dung tại Thông tư 22/2019 về các giới hạn, tỉ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 15/5/2026.
Điểm thay đổi đáng chú ý nằm ở công thức tính tỉ lệ cho vay trên huy động (LDR) - chỉ số quan trọng phản ánh khả năng mở rộng tín dụng của các ngân hàng.
Theo quy định mới, tiền gửi của các tổ chức trong và ngoài nước, bao gồm cả tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài, khi tính vào mẫu số LDR phải loại trừ tiền ký quỹ, tiền gửi vốn chuyên dùng, toàn bộ tiền gửi không kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước (KBNN) và 80% tiền gửi có kỳ hạn của KBNN.
Nói cách khác, ngân hàng được tính lại 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào công thức xác định LDR.
Việc "trả lại" 20% số dư này được thị trường nhìn nhận như động thái nới lỏng nhẹ về chính sách tiền tệ.
Theo đánh giá của nhóm nghiên cứu từ Chứng khoán FPT (FPTS), đây là tín hiệu phù hợp với định hướng hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và giảm mặt bằng lãi suất trong năm nay.
Dư địa tín dụng hàng trăm nghìn tỉ được nới
Dù vậy, FPTS lưu ý cần phân biệt rằng NHNN cũng đang chuẩn bị dự thảo thay thế Thông tư 22, có lộ trình chuyển đổi dài hạn hơn từ 2026-2030 với nhiều tiêu chuẩn đáp ứng Basel III như CDR, NSFR, LEV.
Còn bản sửa đổi vừa có hiệu lực chủ yếu tập trung xử lý vấn đề thanh khoản và dư địa tín dụng trong ngắn hạn. Nhóm được hưởng lợi rõ nhất là các ngân hàng thương mại nhà nước.
Theo số liệu quý 1-2026, thời điểm quy định cũ khiến phần tiền gửi KBNN không được tính vào huy động, tỷ lệ LDR của 4 ngân hàng quốc doanh đã tiệm cận ngưỡng trần 85%. Trong khi đó, nhiều ngân hàng thương mại cổ phần vẫn còn khoảng cách khá xa so với giới hạn này.
Đồng nghĩa các "ông lớn" quốc doanh vốn đang ở sát trần tín dụng sẽ có thêm khoảng trống để mở rộng cho vay mà không cần tăng tốc huy động vốn.
FPTS cho biết số dư tiền gửi Kho bạc Nhà nước tại nhóm ngân hàng quốc doanh hiện đạt khoảng 624.000 tỉ đồng.
Với quy định mới, nhóm nghiên cứu ước tính lượng tín dụng tăng thêm có thể dao động từ 106.000 đến 707.000 tỉ đồng, tương đương đóng góp khoảng 0,5–3,8 điểm phần trăm cho tăng trưởng tín dụng cả năm.
Trong khi đó, Chứng khoán MBS cho rằng việc thay đổi này có thể bổ sung thêm dư địa cho vay tương đương 0,3%-0,4% tổng dư nợ tín dụng hiện tại toàn hệ thống.
Áp lực lãi suất có thể hạ nhiệt
Không chỉ tạo dư địa cho vay, việc sửa đổi còn được kỳ vọng giúp hạ áp lực chi phí vốn.
Thực tế từ cuối năm 2025 đến quý 1 năm nay, thanh khoản hệ thống liên ngân hàng liên tục căng thẳng. Nhiều ngân hàng phải đẩy lãi suất huy động lên cao để hút vốn, khiến mặt bằng lãi suất cho vay khó giảm như kỳ vọng.
Ông Lương Duy Phước - Giám đốc Phân tích của Kafi nhận định triển vọng của cổ phiếu ngân hàng "nền kinh tế Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, dù cơ quan quản lý đang thúc đẩy phát triển các kênh dẫn vốn khác nhằm giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng. Vì vậy, tôi cho rằng nhóm cổ phiếu ngân hàng vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng trong trung và dài hạn nhờ vai trò trung tâm của ngành đối với nền kinh tế".
Còn các chuyên gia từ FPTS lưu ý rằng việc kéo dài trạng thái nới lỏng tiền tệ có thể tạo áp lực lên tỷ giá USD/VND nếu thanh khoản VND trở nên quá dồi dào trong hệ thống.
Song ở thời điểm hiện tại, ưu tiên lớn hơn dường như vẫn là kích thích tăng trưởng và giảm chi phí vốn cho nền kinh tế. Một thay đổi kỹ thuật trong công thức LDR vì thế có thể trở thành "van mở" đáng chú ý cho dòng chảy tín dụng năm 2026.
