Dự án đình trệ 10 năm vì xung đột pháp lý
Ngày 10/6, trao đổi với Người Đưa Tin, đại diện Công ty CP Mía đường Lam Sơn cho biết doanh nghiệp vừa phối hợp làm việc với Thanh tra tỉnh Thanh Hóa liên quan đến những khó khăn, vướng mắc của dự án Công viên sinh thái tre luồng Thanh Tam.
Theo kết luận thanh tra vừa được công bố, dự án do Công ty CP Mía đường Lam Sơn làm chủ đầu tư được UBND tỉnh Thanh Hóa chấp thuận chủ trương đầu tư từ năm 2016 và điều chỉnh vào năm 2023.
Dự án có diện tích hơn 159 ha, tổng mức đầu tư khoảng 300 tỷ đồng, định hướng phát triển tổ hợp du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí, ẩm thực phục vụ du khách trong nước và quốc tế.
Tuy nhiên, quá trình triển khai phát sinh nhiều vướng mắc liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng, thủ tục giao đất, cho thuê đất và xác định hình thức sử dụng đất theo quy định của pháp luật.
Dự án công viên sinh thái tre luồng Thanh Tam đình trệ 10 năm.
Theo Thanh tra tỉnh Thanh Hóa, một trong những nguyên nhân chính khiến dự án rơi vào tình trạng kéo dài là sự không thống nhất giữa các quyết định quản lý được ban hành ở các thời điểm khác nhau.
Cụ thể, khi được chấp thuận chủ trương đầu tư năm 2016, dự án không thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất theo Điều 62 Luật Đất đai 2013. Tuy nhiên, đến tháng 4/2017, HĐND tỉnh Thanh Hóa lại đưa dự án vào danh mục thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.
Việc thay đổi này dẫn đến hàng loạt hệ lụy pháp lý trong quá trình thực hiện. Cụ thể, đối với phần diện tích đất sử dụng cho mục đích thương mại nằm ngoài địa bàn ưu đãi đầu tư, sau khi Nhà nước thu hồi đất thì việc giao đất thuộc trường hợp phải đấu giá quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai.
Trong khi đó, nhà đầu tư đã được UBND tỉnh chấp thuận từ trước, tạo nên sự xung đột giữa quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp và các quy định pháp luật về giao đất thông qua đấu giá.
Chỉ ra nhiều sai sót
Qua thanh tra, cơ quan chức năng xác định dự án tồn tại một số khuyết điểm, vi phạm trong công tác tham mưu của các sở, ngành và đơn vị liên quan.
Theo đó, việc chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư; đưa dự án vào danh mục thu hồi đất vì lợi ích quốc gia, công cộng chưa phù hợp với đối tượng áp dụng và chưa thống nhất với hình thức lựa chọn nhà đầu tư.
Dự án được Thanh tra chỉ ra nhiều sai sót trong quá trình triển khai.
Thanh tra cũng chỉ ra các vi phạm liên quan đến quản lý đất đai và xây dựng. Dự án được lựa chọn nhà đầu tư không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư. Dù chưa được cơ quan có thẩm quyền giao đất hoặc cho thuê đất, một số hạng mục vẫn được triển khai xây dựng trên thực địa.
Đến nay, Công ty CP Mía đường Lam Sơn đã ứng trước hơn 106,5 tỷ đồng phục vụ công tác giải phóng mặt bằng cho 146,55 ha trong tổng số 159,62 ha của dự án, đạt gần 92% diện tích. Doanh nghiệp cũng đã hoàn thành các nghĩa vụ tài chính liên quan, gồm nộp hơn 654 triệu đồng tiền chuyển đổi 15 ha đất rừng sản xuất và hơn 131 triệu đồng tiền chuyển đổi gần 0,7 ha đất lúa.
Đại diện doanh nghiệp cho biết những năm qua đơn vị đã tích cực phối hợp với các cơ quan nhà nước nhằm tháo gỡ các khó khăn về thủ tục, đồng thời thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tài chính phát sinh trong quá trình triển khai dự án.
Kiểm điểm trách nhiệm của nhiều sở, ngành và địa phương
Bên cạnh việc xác định các vướng mắc về cơ chế, chính sách đất đai, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa cũng chỉ rõ trách nhiệm của nhiều sở, ngành, địa phương và chủ đầu tư trong quá trình triển khai dự án.
Theo kết luận, Sở Kế hoạch và Đầu tư (nay là Sở Tài chính) chịu trách nhiệm khi tham mưu chấp thuận chủ trương đầu tư nhưng chưa rà soát đầy đủ điều kiện giao đất, cho thuê đất theo quy định. Việc tham mưu chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư khi chưa đánh giá đầy đủ điều kiện giao đất, cho thuê đất đối với dự án không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất là chưa bảo đảm căn cứ pháp lý.
Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) tham mưu đưa dự án vào danh mục thu hồi đất phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng chưa phù hợp đối tượng áp dụng và không thống nhất với hình thức lựa chọn nhà đầu tư đã được phê duyệt trước đó.
Sở Xây dựng bị xác định có trách nhiệm trong việc tham mưu phê duyệt quy hoạch chi tiết dự án với một số hạng mục văn hoám tâm linh, dịch vụ lưu trú chưa phù hợp quy hoạch chung đô thị Lam Sơn - Sao Vàng.
Thanh tra cũng chỉ ra UBND các huyện Thọ Xuân, Thường Xuân (cũ) chậm cập nhật dự án vào quy hoạch sử dụng đất; UBND huyện Thọ Xuân ban hành quyết định thu hồi đất khi chưa đủ điều kiện và chưa kịp thời xử lý các vi phạm về sử dụng đất phát sinh trong quá trình thực hiện dự án.
Đối với chủ đầu tư, Công ty CP Mía đường Lam Sơn chịu trách nhiệm chính về việc triển khai một số hạng mục khi chưa được giao đất, cho thuê đất; chậm hoàn thiện thủ tục đầu tư và hồ sơ đánh giá tác động môi trường.
Thanh tra yêu cầu các sở, ngành, địa phương và tổ chức, cá nhân liên quan phải tổ chức kiểm điểm, xem xét trách nhiệm đối với những tồn tại, vi phạm đã được chỉ ra trong kết luận.
Kiến nghị tháo gỡ vướng mắc bằng cơ chế đặc thù
Thanh tra tỉnh Thanh Hóa kết luận, hiện dự án phù hợp với quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch chung đã được phê duyệt.
"Dự án có các yếu tố đáp ứng điều kiện để tiếp tục giao đất, cho thuê đất thực hiện dự án theo cơ chế đặc thù quy định tại điểm a, điểm d khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội và hướng dẫn tại khoản 2 Điều 6 Nghị định số 147/2026/NĐ-CP của Chính phủ", kết luận Thanh tra nêu rõ.
Thanh tra tỉnh kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Tài chính chủ trì phối hợp với các sở, ngành liên quan rà soát toàn bộ điều kiện pháp lý của dự án để xem xét áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 29/2026 của Quốc hội và Nghị định 147/2026 của Chính phủ.
Trên cơ sở đó, các cơ quan chức năng sẽ tham mưu UBND tỉnh quyết định việc giao đất, cho thuê đất nhằm tiếp tục triển khai dự án theo quy định.
Đối với phần diện tích chưa giải phóng mặt bằng, UBND các xã Lam Sơn, Sao Vàng và Thường Xuân được giao tiếp tục phối hợp với nhà đầu tư hoàn thành công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư.
Thanh tra cũng yêu cầu Công ty CP Mía đường Lam Sơn khẩn trương hoàn thiện các hồ sơ, thủ tục pháp lý về đất đai, xây dựng, môi trường, văn hóa; tập trung nguồn lực triển khai dự án sau khi được tháo gỡ các vướng mắc.
Cơ quan thanh tra cũng đánh giá nếu được tháo gỡ các vướng mắc pháp lý và đưa vào hoạt động, Công viên sinh thái tre luồng Thanh Tam sẽ góp phần hình thành hệ thống dịch vụ du lịch, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí và ẩm thực phục vụ du khách trong nước và quốc tế.
Ngoài việc tạo việc làm cho lao động địa phương, đặc biệt tại khu vực miền Tây Thanh Hóa, dự án còn được kỳ vọng phát huy giá trị bảo tồn và phát triển nguồn tài nguyên tre, luồng - một trong những thế mạnh đặc trưng của tỉnh, đồng thời tạo động lực thu hút đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội trên địa bàn.
