Công nghệ thanh toán số đang góp phần thay đổi cách người dùng tiếp cận các dịch vụ tài chính hiện đại - Ảnh: VCB
Một giao dịch vài giây cần cả hệ thống vận hành phía sau
Người dùng mở điện thoại, quét QR thanh toán ly cà phê. Trên màn hình, giao dịch hoàn tất gần như tức thì. Nhưng phía sau vài giây ấy là hàng loạt quy trình diễn ra đồng thời: xác thực danh tính, xử lý dữ liệu realtime, đối soát tài khoản và kích hoạt các lớp giám sát chống gian lận.
Người dùng thường cảm nhận chuyển đổi số qua tốc độ và sự tiện lợi của giao dịch. Nhưng với các ngân hàng lớn, điều quan trọng hơn nằm ở khả năng vận hành ổn định và an toàn ở quy mô rất lớn.
Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy kinh tế số, thanh toán không tiền mặt và dữ liệu số quốc gia, ngân hàng số cũng không còn là câu chuyện riêng của ngành tài chính mà đang dần trở thành một phần hạ tầng vận hành của nền kinh tế.
Đại diện Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Vietcombank cho biết năm 2025, hệ sinh thái số của ngân hàng xử lý khoảng 1,17 tỉ giao dịch số với tổng giá trị khoảng 14,7 triệu tỉ đồng. Gần 99% giao dịch bán lẻ được thực hiện qua kênh số.
Quy mô của một định chế tài chính lớn giúp người dùng có thể xác thực bằng VNeID để hoàn tất hồ sơ vay, quét QR thanh toán ở nước ngoài hay giao dịch ngay trên điện thoại mà không cần đến quầy.
Với doanh nghiệp, các nền tảng số giúp xử lý dòng tiền theo thời gian thực, giảm giấy tờ và tối ưu vận hành.
Quá trình số hóa này cũng góp phần thúc đẩy thanh toán không tiền mặt, giảm đáng kể chi phí liên quan tới tiền mặt, giấy tờ và quy trình thủ công.
Cuộc tái cấu trúc phía sau ngân hàng số
Trong nhiều năm, chuyển đổi số ngân hàng thường được nhìn qua mobile banking, QR hay eKYC. Nhưng với các ngân hàng lớn, phần cốt lõi lại nằm ở dữ liệu và hạ tầng công nghệ phía sau.
Một cột mốc quan trọng của Vietcombank là việc go-live thành công hệ thống core banking năm 2020. Trong ngành ngân hàng, core banking được xem là nền tảng quyết định khả năng xử lý realtime và mở rộng dịch vụ số ở quy mô lớn.
Từ nền tảng này, Vietcombank từng bước xây dựng hệ sinh thái số gồm VCB Digibank cho khách hàng cá nhân, VCB DigiBiz cho doanh nghiệp SME, VCB CashUp cho quản trị dòng tiền, VCB Online Lending cho vay trực tuyến cùng các nền tảng số trong lĩnh vực y tế, giáo dục.
Điểm đáng chú ý là các nền tảng này không vận hành riêng lẻ mà được kết nối thông qua dữ liệu, định danh số và hệ thống xử lý tập trung. Điều đó giúp trải nghiệm khách hàng liền mạch hơn, đồng thời cho phép ngân hàng tự động hóa nhiều quy trình vận hành phía sau.
Song song với thanh toán số, Vietcombank cũng là một trong những ngân hàng tiên phong triển khai xác thực sinh trắc học qua căn cước công dân gắn chip, tích hợp VNeID và chữ ký số từ xa.
Đến cuối năm 2025, ngân hàng đã thu thập sinh trắc học cho hơn 15 triệu khách hàng; khoảng 2,5 triệu tài khoản liên kết an sinh xã hội qua VNeID và giải ngân khoảng 8.350 tỉ đồng thông qua ký số cá nhân VNeID.
Người dùng xác thực sinh trắc học trên ứng dụng VCB Digibank - Ảnh: VCB
Chuyển đổi số với ngân hàng lớn khó hơn thế nào?
Với các startup, việc thử nghiệm công nghệ hay thay đổi mô hình mới có thể diễn ra rất nhanh. Nhưng với ngân hàng lớn, đặc biệt là nhóm Big4, chuyển đổi số là bài toán hoàn toàn khác.
Một ngân hàng có hàng chục triệu khách hàng, lượng giao dịch thuộc nhóm lớn nhất hệ thống và yêu cầu an toàn rất cao đòi hỏi mọi thay đổi đều phải đi cùng bài toán ổn định, bảo mật và quản trị rủi ro.
Ông Lê Quang Vinh - Tổng giám đốc Vietcombank, cho biết năm 2026 được xác định là giai đoạn khởi đầu cho chiến lược phát triển mới với yêu cầu "đổi mới mạnh mẽ hơn, hiệu quả cao hơn và phát triển bền vững hơn".
Trọng tâm của ngân hàng là đổi mới mô hình tăng trưởng gắn với chuyển dịch cơ cấu hoạt động, phát huy sức mạnh hệ sinh thái; đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thích ứng với chuyển đổi số, tích hợp AI, Big Data và các mô hình dự báo hiện đại vào quản trị, kinh doanh và quản trị rủi ro.
Điều này cho thấy chuyển đổi số của ngân hàng không còn dừng ở việc "đưa dịch vụ lên online", mà đang bước sang giai đoạn vận hành bằng dữ liệu, AI và tự động hóa.
Ngoài ra, Vietcombank đang mở rộng chuyển đổi số theo hướng vận hành thông minh và phát triển bền vững; tự động hóa nhiều quy trình nghiệp vụ, giảm phụ thuộc vào giấy tờ truyền thống, tối ưu vận hành nội bộ và nâng cao khả năng xử lý dịch vụ ở quy mô lớn.
Năm 2025, Vietcombank được Asian Banking & Finance vinh danh cho các sáng kiến ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong quản trị rủi ro; đồng thời là ngân hàng Việt Nam duy nhất được Moody’s, S&P và Fitch xếp hạng ngang trần tín nhiệm quốc gia.
Trong kỷ nguyên số, người dùng có thể chỉ nhìn thấy một cú quét QR hay một giao dịch vài giây trên điện thoại. Nhưng phía sau những trải nghiệm đơn giản ấy là cả một "hệ thần kinh số" vận hành liên tục để ngân hàng có thể nhanh hơn, thông minh hơn và an toàn hơn mỗi ngày.
